Od 1 września 2026 r. w przedszkolach obowiązuje nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego. Równolegle weszły w życie nowe przepisy dotyczące urządzeń elektronicznych oraz zmiany w nadzorze pedagogicznym. To jednak nie oznacza, że każde przedszkole powinno od nowa tworzyć całą swoją dokumentację.
W praktyce najważniejsze jest ustalenie, które dokumenty rzeczywiście trzeba dostosować do nowego stanu prawnego, które warto przejrzeć z punktu widzenia organizacji pracy, a których nie ma potrzeby zmieniać wyłącznie dlatego, że rozpoczął się rok szkolny 2026/2027.
Reforma26 powinna skłonić dyrektora do sprawdzenia, czy dokumentacja przedszkola nadal odpowiada przepisom i rzeczywistemu sposobowi pracy placówki.
Program wychowania przedszkolnego – od tego warto zacząć
Najważniejszym dokumentem do weryfikacji jest program wychowania przedszkolnego.
Zgodnie z art. 22a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty nauczyciel albo zespół nauczycieli przedstawia dyrektorowi program wychowania przedszkolnego, a dyrektor – po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej – dopuszcza go do użytku. Co szczególnie istotne, dyrektor odpowiada za to, aby zestaw programów wychowania przedszkolnego obejmował całość podstawy programowej wychowania przedszkolnego.
Od 1 września 2026 r. podstawą tą jest rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej.
W praktyce oznacza to, że jeżeli placówka korzysta z programu opracowanego według poprzedniej podstawy, nie wystarczy przyjąć, że „większość treści pozostała taka sama”. Trzeba sprawdzić, czy program rzeczywiście pozwala zrealizować wszystkie elementy nowej podstawy.
Nowa podstawa mocniej akcentuje m.in. sprawczość dziecka, współpracę, odporność emocjonalną, doświadczenia edukacyjne, kontakt z przyrodą oraz przygotowanie do funkcjonowania w społeczeństwie cyfrowym. Ministerstwo Edukacji wskazuje jednocześnie, że w przedszkolach nie przewidziano rewolucji organizacyjnej, lecz przede wszystkim zmianę akcentów w sposobie realizowania wychowania przedszkolnego.
To oznacza, że pierwszym pytaniem dyrektora nie powinno być: „czy muszę przyjąć nowy program?”, lecz: „czy obecny program obejmuje całość nowej podstawy?”.
Szerzej o samej nowej podstawie programowej i jej najważniejszych konsekwencjach pisaliśmy w analizie „Kompas Jutra w przedszkolu. O czym trzeba pamiętać po rozpoczęciu roku szkolnego 2026/2027?”:
Statut – trzeba go sprawdzić, ale nie każda zmiana prawa oznacza obowiązek jego nowelizacji
Drugim dokumentem, który warto przejrzeć, jest statut przedszkola.
Od 1 września 2026 r. obowiązuje nowy art. 102a ustawy – Prawo oświatowe. Wprowadza on w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych i innych formach wychowania przedszkolnego zakaz wnoszenia i korzystania przez dzieci z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń elektronicznych umożliwiających komunikowanie się na odległość albo rejestrowanie obrazu lub dźwięku. Ustawa przewiduje przy tym wyjątek związany m.in. z chorobą, niepełnosprawnością lub innymi szczególnymi potrzebami wymagającymi korzystania z odpowiedniego sprzętu albo aplikacji służącej monitorowaniu zdrowia. Przepisy te stosuje się odpowiednio również do przedszkoli niepublicznych.
Warto jednak zachować precyzję. Ustawa wskazuje termin do 31 grudnia 2026 r. na dostosowanie statutów szkół, a nie wprost statutów przedszkoli.
Dlatego w odniesieniu do przedszkola nie należy automatycznie przyjmować, że samo wejście w życie nowych przepisów oznacza obowiązek uchwalenia nowego statutu do określonego dnia.
Trzeba natomiast sprawdzić, czy obowiązujące postanowienia statutu:
- nie są sprzeczne z nowymi przepisami,
- nie przewidują zasad dotyczących telefonów, smartwatchy lub innych urządzeń, które po 1 września 2026 r. stały się nieaktualne,
- prawidłowo uwzględniają sytuacje dzieci korzystających z urządzeń ze względów zdrowotnych lub związanych ze szczególnymi potrzebami.
Szerzej ten problem omawiamy w odrębnej analizie „Czy trzeba zmienić statut przedszkola w 2026 r.?”:
Warto również pamiętać, że zakres regulacji statutowej może wyglądać inaczej w przedszkolu publicznym i niepublicznym. Ten problem omawiamy szerzej w analizie dotyczącej statutu przedszkola publicznego i niepublicznego: https://prawoprzedszkoli.pl/statut-przedszkola-publicznego-niepublicznego-2026/
Plan nadzoru pedagogicznego – tutaj mamy konkretny termin
W przeciwieństwie do wielu innych elementów dokumentacji, przy planie nadzoru pedagogicznego ustawodawca przewidział bardzo konkretny obowiązek dostosowawczy.
Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 sierpnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadzoru pedagogicznego wprowadziło do systemu nadzoru monitorowanie. Rozumiane jest ono jako działania służące identyfikowaniu i eliminowaniu zagrożeń dotyczących prawidłowej realizacji zadań szkoły lub placówki, obejmujące zbieranie i analizowanie informacji m.in. o działalności dydaktycznej, wychowawczej, opiekuńczej oraz o wypadkach i innych zdarzeniach nadzwyczajnych.
Dyrektor ma obecnie również monitorować pracę szkoły lub placówki, a plan nadzoru powinien określać zakres tego monitorowania.
Najważniejsze z praktycznego punktu widzenia jest jednak § 2 rozporządzenia: plany nadzoru pedagogicznego na rok szkolny 2026/2027 opracowane według dotychczasowych przepisów należy dostosować do nowych regulacji do 30 września 2026 r.
To jeden z tych przypadków, w których dyrektor nie powinien ograniczać się do ogólnego „przejrzenia dokumentacji”. Jeżeli plan nadzoru został przygotowany przed wejściem w życie nowelizacji, trzeba go zweryfikować i – jeżeli jest to konieczne – dostosować jeszcze we wrześniu.
Urządzenia ekranowe i higiena cyfrowa – sprawdź procedury, ale nie twórz ich tylko dla samego tworzenia
Nowa podstawa programowa zawiera również wyraźne założenia dotyczące korzystania z technologii w przedszkolu.
Wskazuje, że dzieci nie korzystają indywidualnie i samodzielnie z urządzeń ekranowych, z wyjątkiem racjonalnych usprawnień stosowanych wobec dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Nauczyciel może natomiast korzystać z takich urządzeń w celach dydaktycznych tylko w niezbędnym zakresie i z zachowaniem higieny cyfrowej.
Nie oznacza to automatycznie obowiązku tworzenia nowego regulaminu ekranów czy odrębnej procedury cyfrowej.
Jeżeli jednak w placówce funkcjonują już:
- regulaminy korzystania z urządzeń,
- zasady dotyczące telefonów lub smartwatchy,
- procedury używania ekranów podczas zajęć,
- wewnętrzne zasady dotyczące korzystania ze sprzętu przez dzieci ze szczególnymi potrzebami,
warto sprawdzić ich zgodność z aktualnymi przepisami i nową podstawą programową.
W tym obszarze szczególnie łatwo stworzyć dokument niepotrzebny. Sama reforma nie wymaga bowiem, aby każda placówka posiadała osobny „regulamin higieny cyfrowej”. Ważniejsze jest to, aby rzeczywiste zasady obowiązujące w przedszkolu były zgodne z prawem.
Arkusze obserwacji i dokumentacja nauczyciela – czy nadal odpowiadają temu, co obserwujemy?
Nowa podstawa programowa inaczej porządkuje część celów i oczekiwanych osiągnięć dziecka. To z kolei może mieć znaczenie dla stosowanych przez placówkę narzędzi obserwacji.
Nie ma jednak przepisu, który nakazywałby od 1 września 2026 r. wymienić wszystkie arkusze obserwacji dziecka czy wprowadzić jeden nowy, obowiązkowy wzór.
Jeżeli przedszkole korzysta z własnych arkuszy, kart obserwacji albo innych narzędzi wspomagających diagnozowanie rozwoju dziecka, warto zadać sobie proste pytanie:
czy narzędzie to nadal pomaga nauczycielowi obserwować te obszary rozwoju i osiągnięcia, które wynikają z obecnej podstawy programowej?
Jeżeli odpowiedź brzmi „tak”, nie ma potrzeby zmieniać dokumentu tylko dlatego, że zmienił się rok szkolny.
Jeżeli natomiast arkusz został skonstruowany bezpośrednio według poprzedniej podstawy i posługuje się już nieaktualną strukturą wymagań, jego dostosowanie może być zasadne.
Dziennik zajęć przedszkola – nowa podstawa nie oznacza nowego wzoru dziennika
Przepisy dotyczące dokumentacji przebiegu nauczania nadal wymagają, aby przedszkole prowadziło dla każdego oddziału dziennik zajęć, w którym dokumentuje przebieg pracy wychowawczo-dydaktycznej z dziećmi.
Do dziennika wpisuje się m.in. tematy przeprowadzonych zajęć, odnotowuje obecność dzieci oraz godziny ich przyprowadzania i odbierania.
Sama Reforma26 nie wprowadziła nowego obowiązkowego wzoru dziennika zajęć przedszkola.
Nie oznacza to jednak, że sposób jego prowadzenia pozostaje całkowicie oderwany od nowej podstawy. Dokumentacja powinna odpowiadać rzeczywistej pracy placówki, a ta od 1 września 2026 r. odbywa się już w ramach nowej podstawy programowej.
Warto więc sprawdzić nie tyle formularz dziennika, ile sposób opisywania realizowanych działań i zajęć.
Roczne i miesięczne plany pracy – tylko jeśli rzeczywiście z nich korzystacie
W wielu placówkach funkcjonują roczne plany pracy, miesięczne plany nauczycieli, plany tematyczne, harmonogramy projektów albo inne wewnętrzne dokumenty organizacyjne.
Nie należy jednak automatycznie zakładać, że każdy taki dokument wynika bezpośrednio z przepisów prawa.
Część z nich to po prostu narzędzia organizacyjne przyjęte przez daną placówkę.
Jeżeli dokument odwołuje się bezpośrednio do starej podstawy programowej albo został zbudowany według jej struktury, warto go dostosować. Jeżeli natomiast nadal dobrze organizuje pracę nauczycieli i nie zawiera nieaktualnych odniesień prawnych, sama Reforma26 nie jest powodem do jego wymiany.
To dobry moment, aby przy okazji przeglądu dokumentacji zadać również drugie pytanie:
czy wszystkie dokumenty, które prowadzimy, są nam rzeczywiście potrzebne?
Reforma nie powinna skutkować dokładaniem kolejnych obowiązków dokumentacyjnych tam, gdzie przepisy ich nie wymagają.
Nowa podstawa jest realizowana przez cały pobyt dziecka w przedszkolu
To jeden z ważniejszych praktycznych wniosków wynikających z nowego podejścia do wychowania przedszkolnego.
Realizacja podstawy programowej nie sprowadza się do wydzielonych „zajęć dydaktycznych”. Ministerstwo Edukacji podkreśla, że zmiany mają wspierać m.in. sprawczość, samodzielność, relacje społeczne i rozwój emocjonalny dziecka, a sama organizacja pracy przedszkola nie ma ulec zasadniczej rewolucji.
W praktyce oznacza to, że cele wychowania przedszkolnego realizują się również podczas posiłków, zabawy swobodnej, spacerów, czynności samoobsługowych, odpoczynku czy rozwiązywania codziennych konfliktów między dziećmi.
Dlatego przegląd dokumentacji po 1 września 2026 r. nie powinien polegać wyłącznie na sprawdzeniu, czy plan zajęć zawiera nowe hasła. Ważniejsze jest ustalenie, czy dokumentacja placówki rzeczywiście odpowiada temu, jak realizowana jest nowa podstawa w ciągu całego dnia.
Co zrobić w placówce?
Po 1 września 2026 r. warto przeprowadzić prosty przegląd dokumentacji:
- sprawdzić, czy zestaw programów wychowania przedszkolnego obejmuje całość nowej podstawy programowej;
- zweryfikować statut pod kątem nowych przepisów, zwłaszcza dotyczących urządzeń elektronicznych;
- dostosować plan nadzoru pedagogicznego na rok 2026/2027 najpóźniej do 30 września 2026 r.;
- przejrzeć funkcjonujące regulaminy i procedury związane z urządzeniami ekranowymi i higieną cyfrową;
- sprawdzić arkusze obserwacji i inne narzędzia nauczycieli pod kątem zgodności z nową podstawą;
- zweryfikować sposób prowadzenia dzienników i wewnętrznych planów pracy;
- usunąć lub zmienić te dokumenty, które nadal odwołują się do nieaktualnego stanu prawnego.
Podsumowanie
Reforma26 nie oznacza, że od 1 września 2026 r. każde przedszkole powinno stworzyć od nowa całą swoją dokumentację.
Najważniejsze jest co innego: dokumenty powinny odpowiadać aktualnemu prawu i rzeczywistemu sposobowi realizowania nowej podstawy programowej.
W pierwszej kolejności warto sprawdzić program wychowania przedszkolnego, statut i plan nadzoru pedagogicznego. Pozostałe dokumenty – arkusze obserwacji, regulaminy, plany pracy czy sposób prowadzenia dzienników – powinny być weryfikowane zależnie od tego, czy rzeczywiście pozostają powiązane z nową podstawą lub zawierają odwołania do przepisów, które już się zmieniły.
Najbardziej konkretny termin dotyczy obecnie planu nadzoru pedagogicznego: 30 września 2026 r.
W pozostałym zakresie rozsądniejsza od automatycznego tworzenia nowych dokumentów jest spokojna odpowiedź na trzy pytania:
Czy dany dokument jest wymagany prawem? Czy odpowiada obecnemu stanowi prawnemu? Czy jest rzeczywiście przydatny w pracy placówki?
To pozwala wdrożyć Reformę26 bez zbędnej biurokracji, ale jednocześnie bez pozostawiania w dokumentacji zapisów, które przestały odpowiadać obowiązującym przepisom.