Początek roku szkolnego 2026/2027 przyniósł dyrektorom przedszkoli nie tylko nową podstawę programową i inne zmiany związane z Reforma26. Od 1 września 2026 r. zmieniły się również przepisy dotyczące nadzoru pedagogicznego.

Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie monitorowania jako trzeciej formy nadzoru pedagogicznego – obok kontroli i wspomagania. Zmiana nie dotyczy przy tym wyłącznie kuratoriów oświaty. Monitorowanie zostało wprost wpisane także do zadań wykonywanych przez dyrektora w ramach sprawowanego przez niego nadzoru pedagogicznego. W konsekwencji zmieniła się również wymagana zawartość planu nadzoru pedagogicznego przedszkola.

Dla dyrektora nie jest to więc wyłącznie kolejna zmiana terminologiczna. Warto sprawdzić, czy plan nadzoru na rok szkolny 2026/2027 został prawidłowo dostosowany, ale również zastanowić się, co w konkretnym przedszkolu rzeczywiście powinno być monitorowane i po co zbierane są określone informacje.

Monitorowanie wraca do nadzoru pedagogicznego

Do 31 sierpnia 2026 r. rozporządzenie przewidywało dwie formy nadzoru pedagogicznego: kontrolę i wspomaganie. Od 1 września katalog ten został rozszerzony o monitorowanie.

Ustawodawca nie pozostawił tego pojęcia bez wyjaśnienia. Zgodnie z nowym § 2 pkt 13 rozporządzenia monitorowanie służy „identyfikowaniu i eliminowaniu zagrożeń” dotyczących prawidłowej realizacji zadań szkoły lub placówki. Obejmuje ono zbieranie i analizę informacji dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej, opiekuńczej i innej działalności statutowej, a także informacji o wypadkach i innych zdarzeniach nadzwyczajnych.

W przypadku przedszkola warto zwrócić uwagę na dwie części tej definicji. Po pierwsze, zakres monitorowania może być szeroki, ponieważ działalność dydaktyczna, wychowawcza i opiekuńcza obejmuje zasadniczą część codziennego funkcjonowania placówki. Po drugie, przepisy wyraźnie wymieniają wypadki i inne zdarzenia nadzwyczajne.

Nie oznacza to jednak, że każda informacja dotycząca funkcjonowania przedszkola musi być od teraz zbierana w nowym formularzu czy tabeli. Istotą monitorowania nie jest samo produkowanie dokumentacji. Z definicji wynika określony cel: informacje mają służyć rozpoznawaniu i eliminowaniu zagrożeń dla prawidłowej realizacji zadań placówki.

Co monitorowanie oznacza dla dyrektora przedszkola?

Nowelizacja zmieniła także § 22 rozporządzenia. Do katalogu czynności dyrektora wykonywanych w ramach nadzoru pedagogicznego dodano wprost obowiązek: „monitoruje pracę szkoły lub placówki”.

To ważne rozróżnienie. Monitorowanie nie powinno być utożsamiane z kontrolą.

W ramach kontroli dyrektor bada m.in. przestrzeganie przez nauczycieli przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz przebieg procesów kształcenia i wychowania i ich efekty. Monitorowanie ma natomiast przede wszystkim pozwalać na zbieranie i analizowanie informacji oraz wychwytywanie zagrożeń, zanim określony problem zostanie sprowadzony wyłącznie do pytania, czy doszło do naruszenia konkretnego przepisu.

W praktyce oznacza to, że dyrektor powinien najpierw odpowiedzieć na pytanie, jakiego obszaru pracy przedszkola dotyczą informacje potrzebne do oceny, czy pojawia się określone zagrożenie, a następnie dobrać sposób ich zbierania i analizy.

Przepisy nie wprowadzają odrębnego obowiązku utworzenia dokumentu pod nazwą „procedura monitorowania” ani jednego, ustawowo określonego rejestru monitorowania. Nie oznacza to jednak, że sposób realizacji monitorowania powinien pozostać całkowicie nieuchwytny w dokumentacji placówki. Jeżeli zakres monitorowania został określony w planie nadzoru pedagogicznego, w razie kontroli lub innych czynności nadzorczych dyrektor powinien móc wykazać, że zaplanowane działania rzeczywiście były prowadzone.

Nie musi to oznaczać tworzenia dodatkowych dokumentów wyłącznie na potrzeby wykazania aktywności. W zależności od przedmiotu monitorowania przydatne mogą być materiały, które i tak powstają w toku pracy placówki, uzupełnione – gdy jest to potrzebne – o wyniki analizy, zestawienie albo krótką informację o wnioskach i podjętych działaniach. Najważniejsze jest zachowanie związku między tym, co zaplanowano, jakie informacje rzeczywiście przeanalizowano oraz jakie wnioski z tej analizy wynikają.

Wypadki i zdarzenia nadzwyczajne znalazły się wprost w przepisach

Szczególnie interesująca z punktu widzenia przedszkoli jest zmiana dotycząca bezpieczeństwa dzieci.

Nowa definicja monitorowania wymienia wprost informacje o wypadkach i innych zdarzeniach nadzwyczajnych. Informacje uzyskane podczas monitorowania w tym zakresie zostały również dodane do katalogu danych gromadzonych na elektronicznej platformie nadzoru pedagogicznego.

Nie zmienia to samo w sobie zasad postępowania powypadkowego. Wypadek nadal wymaga zastosowania właściwych przepisów dotyczących bezpieczeństwa oraz – w odpowiednich przypadkach – sporządzenia dokumentacji powypadkowej. Nowe przepisy o nadzorze tworzą jednak dodatkową perspektywę: informacje o zdarzeniach mogą być analizowane nie tylko jako dokumentacja konkretnego incydentu, lecz także jako dane pozwalające rozpoznać problem dotyczący funkcjonowania placówki.

Przykładowo, jeżeli określony rodzaj zdarzeń powtarza się w tym samym miejscu, w podobnych okolicznościach albo podczas określonego rodzaju aktywności, istotna może być już nie tylko analiza każdego przypadku osobno. Z punktu widzenia nadzoru znaczenia nabiera również pytanie, czy powtarzalność zdarzeń wskazuje na potrzebę zmiany organizacji opieki, zasad korzystania z określonej przestrzeni lub innego elementu funkcjonowania przedszkola.

Więcej o praktycznych skutkach sporu dotyczącego dokumentacji wypadku piszemy w artykule: Zastrzeżenia do protokołu powypadkowego w przedszkolu.

Plan nadzoru pedagogicznego musi obecnie obejmować zakres monitorowania

Zmiana ma bardzo konkretny wymiar dokumentacyjny.

Dyrektor nadal opracowuje plan nadzoru pedagogicznego na każdy rok szkolny. Plan jest opracowywany z uwzględnieniem wniosków z nadzoru sprawowanego w poprzednim roku szkolnym oraz podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa.

Od 1 września 2026 r. § 23 ust. 3 rozporządzenia został jednak uzupełniony o pkt 6. Plan nadzoru pedagogicznego zawiera obecnie w szczególności także „zakres monitorowania, o którym mowa w § 22 ust. 1 pkt 5”.

W planie na rok 2026/2027 nie wystarczy więc pozostawić dotychczasowych elementów dotyczących kontroli, wspomagania i obserwacji. Powinien znaleźć się w nim również zakres monitorowania.

Przepisy nie narzucają natomiast dyrektorowi jednego uniwersalnego zestawu tematów monitorowania dla każdego przedszkola. Ma to znaczenie praktyczne: zakres powinien odpowiadać sytuacji konkretnej placówki, wnioskom z poprzedniego roku oraz kierunkom polityki oświatowej państwa, a nie być mechanicznym kopiowaniem dokumentu z innego przedszkola.

Zmiana planu nadzoru jest jednocześnie jednym z elementów szerszego przeglądu dokumentacji przedszkola po zmianach obowiązujących od 1 września 2026 r..

Do 30 września należało dostosować plan na rok 2026/2027

Nowelizacja została ogłoszona 31 sierpnia, a weszła w życie już 1 września 2026 r. Powstał więc oczywisty problem praktyczny: przygotowania do nowego roku szkolnego, w tym prace nad planami nadzoru, w wielu placówkach rozpoczęły się jeszcze na podstawie wcześniejszych przepisów.

Dlatego w przepisie przejściowym przewidziano szczególne rozwiązanie. Plany nadzoru pedagogicznego na rok szkolny 2026/2027 opracowane według dotychczasowych przepisów należało dostosować do nowych regulacji do 30 września 2026 r. Wynika to wprost z § 2 rozporządzenia zmieniającego.

Oznacza to, że nowe regulacje są już w mocy, a plan nadzoru pedagogicznego na rok szkolny 2026/2027 powinien już uwzględniać zmiany wynikające z nowelizacji.

Jeżeli więc plan został przygotowany przed wejściem w życie nowelizacji albo we wrześniu nie uwzględniono w nim monitorowania, obecnie warto sprawdzić jego treść. Nie chodzi przy tym o tworzenie całego planu od początku, jeżeli pozostałe jego elementy są prawidłowe. Kluczowe jest ustalenie, czy dokument odpowiada aktualnemu § 23 rozporządzenia, w szczególności czy określa zakres monitorowania.

Jeżeli dyrektor dokonuje zmian w planie nadzoru, należy również pamiętać o wynikającym z § 23 ust. 4 obowiązku poinformowania o nich rady pedagogicznej, a w jednostce, w której rady się nie tworzy – nauczycieli i innych osób realizujących zadania statutowe.

Czy trzeba teraz tworzyć nowe procedury, formularze i rejestry?

Samo wejście w życie nowych przepisów nie oznacza automatycznie obowiązku stworzenia osobnej procedury pod nazwą „Procedura monitorowania”, nowego rejestru czy comiesięcznego sprawozdania.

Rozporządzenie wymaga, aby plan nadzoru określał zakres monitorowania. Definicja monitorowania mówi natomiast o zbieraniu i analizie informacji. Nie ustanawia jednego obowiązkowego sposobu dokumentowania tych czynności.

Nie oznacza to jednak, że dokumentowanie nie ma znaczenia. W praktyce podczas kontroli lub innych czynności nadzorczych samo oświadczenie, że określone działania były prowadzone, może nie pozwalać na pełne odtworzenie sposobu realizacji planu. Dyrektor powinien więc zadbać o to, aby można było wykazać zarówno przeprowadzenie monitorowania, jak i jego związek z zakresem określonym w planie nadzoru.

Nie zawsze wymaga to nowego formularza. Jeżeli potrzebne informacje wynikają już z dokumentacji prowadzonej przez przedszkole, można oprzeć analizę na istniejących materiałach. W zależności od monitorowanego zagadnienia celowe może być jednak pozostawienie czytelnego śladu samej analizy: czego dotyczyła, jakie informacje uwzględniono, jakie wnioski sformułowano i czy w ich następstwie podjęto określone działania.

Takie podejście pozwala uniknąć dwóch skrajności. Z jednej strony nie ma potrzeby mnożenia dokumentacji tylko dlatego, że pojawiło się nowe pojęcie w rozporządzeniu. Z drugiej – monitorowanie nie powinno istnieć wyłącznie jako pozycja wpisana do planu nadzoru, której realizacji nie sposób później wykazać.

Monitorowanie kuratorium to nie to samo co monitorowanie prowadzone przez dyrektora

Nowe przepisy regulują także monitorowanie prowadzone przez kuratora oświaty.

Jeżeli takie monitorowanie zostało przewidziane w planie nadzoru pedagogicznego organu, kurator przeprowadza je z wykorzystaniem arkuszy monitorowania zatwierdzonych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Organ sprawujący nadzór ma ponadto zawiadomić dyrektora co najmniej 3 dni robocze przed planowanym rozpoczęciem monitorowania, wskazując zamiar jego przeprowadzenia, termin i zakres. Wynika to z nowych § 19c i § 19d rozporządzenia.

Nie należy automatycznie przenosić tych regulacji na wewnętrzne monitorowanie prowadzone przez dyrektora. Przepisy dotyczące ministerialnych arkuszy i trzydniowego zawiadomienia odnoszą się do monitorowania podejmowanego przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a nie do codziennego wykonywania przez dyrektora własnych zadań nadzorczych.

To rozróżnienie jest ważne, ponieważ pojęcie „monitorowania” pojawia się obecnie po obu stronach: kuratorium może monitorować placówkę, a dyrektor monitoruje pracę własnego przedszkola.

Nowelizacja wprowadziła również § 26 ust. 1 pkt 2a. Jeżeli w ramach monitorowania prowadzonego w szkole lub placówce wykorzystywane są narzędzia nadzoru pedagogicznego, dyrektor jest zobowiązany do wykorzystania tych narzędzi w celu udzielenia informacji na zawarte w nich pytania.

Kontrola może być teraz również „bardziej elektroniczna”

Monitorowanie jest najważniejszą, ale nie jedyną zmianą obowiązującą od 1 września.

Nowelizacja przewiduje, że protokół kontroli może zostać sporządzony w postaci papierowej albo w postaci elektronicznej. W przypadku wersji elektronicznej protokół opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym kontrolującego i dyrektora szkoły lub placówki.

Dla przedszkola jest to przede wszystkim zmiana organizacyjna. Nie zmienia ona istoty samej kontroli ani tego, że ustalenia kontroli powinny być odpowiednio udokumentowane. Ułatwia natomiast elektroniczny obieg dokumentu i eliminuje konieczność posługiwania się wyłącznie papierowym egzemplarzem protokołu.

Co dyrektor przedszkola powinien sprawdzić teraz?

Na początku października najważniejsze jest już nie pytanie, czy nowe przepisy wejdą w życie, ale czy zostały prawidłowo uwzględnione w dokumentacji i praktyce przedszkola.

W pierwszej kolejności warto wrócić do planu nadzoru pedagogicznego na rok 2026/2027 i sprawdzić, czy zawiera zakres monitorowania. Następnie dobrze jest ocenić, czy wskazane obszary mają rzeczywisty związek z potrzebami placówki, wnioskami z poprzedniego roku oraz aktualnymi kierunkami polityki oświatowej państwa. Jeżeli plan był zmieniany, należy również pamiętać o poinformowaniu rady pedagogicznej.

Kolejnym krokiem powinno być ustalenie, w jaki sposób będzie można wykazać realizację zaplanowanego monitorowania. Nie musi oznaczać to tworzenia odrębnej teczki dla każdego zagadnienia. Warto jednak zadbać, aby z dokumentacji placówki dało się odtworzyć, jakie informacje zostały zebrane i przeanalizowane oraz – jeżeli analiza wykazała problem – jakie działania zostały podjęte.

Nie warto więc traktować nowelizacji jako zachęty do tworzenia dokumentów „na wszelki wypadek”. Dobrze zaplanowane monitorowanie powinno być narzędziem dyrektora: pozwalać wcześniej dostrzec problem i zdecydować, czy potrzebna jest zmiana organizacyjna, dodatkowe wsparcie nauczycieli, kontrola określonego zagadnienia albo inne działanie.

W tym sensie nowa regulacja może być szczególnie użyteczna właśnie w przedszkolu, gdzie bezpieczeństwo dzieci, organizacja opieki i prawidłowe wykonywanie zadań statutowych wymagają reagowania nie tylko wtedy, gdy problem już wystąpił, lecz również wtedy, gdy analiza informacji pokazuje, że zaczyna się powtarzać.

Jeżeli zmiany w nadzorze wymagają uporządkowania dokumentacji lub oceny przyjętych rozwiązań, w ramach obsługi prawnej przedszkoli pomagamy dyrektorom i organom prowadzącym w analizie dokumentów oraz stosowaniu przepisów prawa oświatowego.

Najważniejsze w skrócie

Od 1 września 2026 r. monitorowanie jest trzecią formą nadzoru pedagogicznego, obok kontroli i wspomagania. Dyrektor został wprost zobowiązany do monitorowania pracy placówki, a plan nadzoru pedagogicznego powinien określać zakres monitorowania. Plany na rok szkolny 2026/2027 sporządzone według wcześniejszych przepisów należało dostosować do nowych regulacji do 30 września 2026 r.

Nowość ma również znaczenie dla bezpieczeństwa: definicja monitorowania obejmuje informacje o wypadkach i innych zdarzeniach nadzwyczajnych. Nie oznacza to automatycznego obowiązku tworzenia określonej „procedury monitorowania” czy jednego nowego rejestru. W praktyce dyrektor powinien jednak zadbać, aby realizacja monitorowania była możliwa do wykazania na podstawie dokumentacji i materiałów dotyczących działalności placówki.

Stan prawny: 2 października 2026 r.

Oficjalny tekst aktu

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 sierpnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.U. 2026 poz. 1151) – ISAP